Նեյրոֆիզիոլոգիա և վարքագիծ
Կարեն Սիմոնյան
Լաբորատորիայի ղեկավարկ․գ․թ․
E-mail: karensimonyan@physiol.sci.am E-mail: karensimonyanphysiol@gmail.comՆեյրոֆիզիոլոգիայի և վարքագծի լաբորատորիան հետազոտում է նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների հիմքում ընկած նեյրոֆիզիոլոգիական մեխանիզմները՝ նպատակ ունենալով մշակել բուժման նոր ռազմավարություններ՝ ուղղված նեյրոնային շղթաների ամբողջականության պահպանմանը: Համադրելով in vivo արտաբջջային էլեկտրաֆիզիոլոգիան վարքագծային հետազոտությունների հետ՝ մենք գնահատում ենք նեյրոնային ցանցերի դինամիկ փոփոխությունները՝ հիվանդության զարգացման վաղ փուլերից մինչև վերականգնման գործընթացը։ Մեր հետազոտական ծրագրերը կենտրոնացած են նեյրոնային ցանցերի այն փոփոխությունների ուսումնասիրության վրա, որոնք հանգեցնում են հիշողության և շարժողական գործառույթների խաթարմանը՝ օգտագործելով փորձարարական մոդելներ այդ հիվանդությունները բնութագրելու համար: Ալցհեյմերի հիվանդության ուսումնասիրության շրջանակներում մենք հետազոտում ենք սինապսային պլաստիկության և հիշողության կոնսոլիդացիայի աստիճանական խաթարումները ամիլոիդային մոդելներում՝ կենտրոնանալով հիպոկամպի, էնտորինալ կեղևի և նշաձև համալիրի ազդանշանային ուղիների վրա: Զուգահեռաբար, Պարկինսոնի հիվանդության մեր հետազոտությունը վերլուծում է նեյրոնային շղթաների դիսֆունկցիան ռոտենոնային մոդելի միջոցով՝ հատուկ շեշտադրում կատարելով նեյրոդեգեներացիայի կանխարգելմանը ճանաչողական, շարժողական և հիշողության կենտրոններում, ներառյալ հիպոկամպը, սև նյութը, ստրիատումը, վենտրալ տեգմենտալ հատվածը և պեդունկուլոպոնտինային կորիզը: Լաբորատորիայի հիմնական մոտեցումը հիմնված է առնետների մոդելներում in vivo արտաբջջային էլեկտրաֆիզիոլոգիական գրանցումների վրա, ինչը մեզ հնարավորություն է տալիս վերծանել, թե ինչպես են նեյրոնային բարդ ցանցերը մշակում տեղեկատվությունը նորմայում, ինչպես են վնասվում հիվանդության ընթացքում և վերակազմավորվում թերապևտիկ միջամտության արդյունքում: Շղթայական այս դինամիկայի և ֆունկցիոնալ արդյունքների միջև ուղղակի փոխկապակցվածություն հաստատելու նպատակով՝ մենք համադրում ենք էլեկտրաֆիզիոլոգիական գրանցումները վարքագծային թեստավորման հետ, որը գնահատում է մեր խրոնիկ մոդելների ճանաչողական, հետազոտական և շարժողական կարողությունները: Թեստավորման համար կիրառվում են Y-աձև և T-աձև լաբիրինթների պարադիգմները՝ գնահատելու տարածական աշխատանքային հիշողությունը, բաց դաշտի հետազոտման չափանիշները՝ բնութագրելու տագնապային վարքագիծը, ինչպես նաև գլանաձև թեստի ու կատալեպսիայի քանակական անալիզները՝ չափելու շարժողական ասիմետրիան, կեցվածքային անշարժությունը և նյարդաբանական խանգարումները: Մենք սերտորեն համագործակցում ենք Հ. Բունիաթյանի անվան կենսաքիմիայի, Գ. Դավթյանի անվան հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների և Ա. Բ. Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտների հետ:
Հրապարակումներ
1. Darbinyan LV, Hambardzumyan LE, Manukyan LP, Danielyan MH, Karapetyan KV, Sarkisian VH, Simonyan KV. Curcumin treatment reduces motor impairments and protects against rotenone-induced neurodegeneration in a rat model of Parkinson disease. Metab Brain Dis. 2025, 40(7):267. doi: 10.1007/s11011-025-01698-4.
2. Simonyan RM, Babayan MA, Yekmalyan HH, Simonyan SG, Papazyan KT, Stepanyan SA, Sarkavagyan HK, Simonyan GM, Darbinyan LV, Simonyan KV, Chailyan SG, Simonyan MA. Thermostable enzyme isoforms, continuously producing monocomponent superoxide radicals, from human postoperative serous fluids: isolation and properties. BMC Cancer. 2025, 25(1):1555. doi: 10.1186/s12885-025-14372-w.
3. Simonyan K, Darbinyan L, Hambardzumyan L, Manukyan L, Chavushyan V. Teucrium Polium ameliorates amyloid β-induced brain network disorders in rats: electrophysiological and behavioral studies. BMC Complement Med Ther. 2025, 25(1):116. doi: 10.1186/s12906-024-04715-8.
4. Sarkisyan SH, Danielyan MH, Darbinyan LV, Simonyan KV, Chavushyan VA. The effects of vibration on the neuronal activity of lateral vestibular nuclei in unilaterally labyrinthectomized rats. Brain Struct Funct. 2023, 228:463–473. doi: 10.1007/s00429-022-02588-6.
5. Simonyan RM, Simonyan KV, Simonyan GM, Khachatryan HS, Babayan MA, Danielyan MH, Darbinyan LV, Simonyan MA. Superoxide-producing thermostable associate from the small intestines of control and alloxan-induced diabetic rats: quantitative and qualitative changes. BMC Endocr Disord. 2022; 22(1):250. doi: 10.1186/s12902-022-01160-x.
6. Darbinyan LV, Simonyan KV, Hambardzumyan LE, Manukyan LP, Badalyan SH, Sarkisian VH. Protective effect of curcumin against rotenone-induced substantia nigra pars compacta neuronal dysfunction. Metab Brain Dis. 2022 Apr; 37(4):1111-1118. doi: 10.1007/s11011-022-00941-6.
7. Simonyan K, Avetisyan L, Isoyan A, Chavushyan V. Plasticity in Motoneurons Following Spinal Cord Injury in Fructose-induced Diabetic Rats. J Mol Neurosci. 2022 Apr; 72(4):888-899. doi: 10.1007/s12031-021-01958-9.
8. Chavushyan V, Soghomonyan A, Karapetyan G, Simonyan K, Yenkoyan K. Disruption of Cholinergic Circuits as an Area for Targeted Drug Treatment of Alzheimer's Disease: In Vivo Assessment of Short-Term Plasticity in Rat Brain. Pharmaceuticals (Basel). 2020 Oct 9; 13(10):297. doi: 10.3390/ph13100297.
9. Darbinyan LV, Hambardzumyan LE, Simonyan KV, Chavushyan VA, Manukyan LP, Badalyan SA, Khalaji N, Sarkisian VH. Protective effects of curcumin against rotenone-induced rat model of Parkinson's disease: in vivo electrophysiological and behavioral study. Metab Brain Dis. 2017 Dec; 32(6):1791-1803. doi: 10.1007/s11011-017-0060-y.
10. Darbinyan LV, Hambardzumyan LE, Simonyan KV, Chavushyan VA, Manukyan LP, Sarkisian VH. Rotenone impairs hippocampal neuronal activity in a rat model of Parkinson's disease. Pathophysiology. 2017; 24(1):23-30. doi: 10.1016/j.pathophys.2017.01.001.