⌖ Օրբելի եղբայրների փ. 22, 0028, Երևան, Հայաստան☎ +374 10 272247✉ info@physiol.sci.am

Բջջային պաթոլոգիայի և թիրախային թերապիայի լաբորատորիա

Եկատերինա Վիկտորի Բայդյուկ

Եկատերինա Վիկտորի Բայդյուկ

Լաբորատորիայի ղեկավար

կ.գ.թ․

E-mail: ekaterinabaidiuk@physiol.sci.am

Լաբորատորիայի առաքելությունը

Նոր մոտեցումների մշակում՝ ուղղված թիրախային թերապիայի արդյունավետության բարձրացմանը և ուռուցքաբանական հիվանդությունների, հիմնականում թոքերի ոչ մանրաբջջային քաղցկեղի դեպքում դեղորայքային դիմադրության հաղթահարմանը։

Հետազոտության ուղղվածություն

Թոքերի քաղցկեղը մնում է ամբողջ աշխարհում քաղցկեղի հետ կապված մահացությունների հիմնական պատճառներից մեկը: Չնայած թիրախային թերապիայի զգալի առաջընթացին, բուժման արդյունավետությունը հաճախ սահմանափակվում է հակաքաղցկեղային դեղամիջոցների նկատմամբ ուռուցքային բջիջների դիմադրության զարգացմամբ: Դեղորայքային դիմադրության մեխանիզմները հասկացնալը և դրա հաղթահարման ուղիների որոնումը ժամանակակից ուռուցքաբանության հիմնական մարտահրավերներն են:

Լաբորատորիայի հետազոտությունները կենտրոնանում են ուռուցքի աճի և թերապիայի նկատմամբ դիմադրության մոլեկուլային մեխանիզմների հասկացման, ինչպես նաև թոքերի ոչ մանրաբջջային քաղցկեղի բուժման նոր համակցված մոտեցումների մշակման վրա: Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թիրախային դեղամիջոցների ազդեցությունը ուժեղացնող միացությունների նույնականացմանը, ուռուցքային բջիջների գոյատևման և մահվան մեջ միտոքոնդրիումների դերի հետազոտմանը և ուռուցքային հյուսվածքը ընտրողաբար թիրախավորելու նոր մեթոդների մշակմանը:

Այս մարտահրավերները լուծելու համար օգտագործվում են ժամանակակից փորձարարական մոդելներ, ներառյալ եռաչափ բջջային կուլտուրաները, օրգանոիդ համակարգերը և in vivo ուռուցքային մոդելները: Հեռանկարային ոլորտներից մեկը իմպուլսային դաշտի աբլյացիայի կիրառումն է դեղորայքային թերապիայի հետ համատեղ՝ հակաքաղցկեղային բուժման արդյունավետությունը բարձրացնելու համար:

Հիմնական նպատակներ

·        Ուռուցքային բջիջներում դեղորայքային դիմադրության մեխանիզմների ուսումնասիրություն։

·        Նոր թերապևտիկ թիրախների և պոտենցիալ հակաուռուցքային միացությունների որոնում։

·        Միտոքոնդրիումների և բջջային նյութափոխանակության դերի ուսումնասիրություն ուռուցքային բջիջների` թերապիայի նկատմամբ արձագանքում։

·        Համակցված մոտեցումների մշակում և օպտիմալացում, ներառյալ թիրախային թերապիան և ուռուցքի միջամտության ֆիզիկական մեթոդները։

·        Բջջային, օրգանոիդ և կենդանական մոդելներում նոր թերապևտիկ ռազմավարությունների արդյունավետության գնահատում։

Մեթոդներ

Լաբորատորիան օգտագործում է բջջային և մոլեկուլային կենսաբանության ժամանակակից մեթոդների լայն տեսականի, ներառյալ հոսքային ցիտոմետրիա, կոնֆոկալ և էլեկտրոնային մանրադիտակում, գեների և սպիտակուցների արտահայտման վերլուծություն, բջջային նյութափոխանակության և կենսունակության գնահատում, ինչպես նաև գենոմի խմբագրման տեխնոլոգիաներ:

Նյութական և տեխնիկական սարքավորումներ

Լաբորատորիան հագեցած է բջջային և մոլեկուլային կենսաբանության հետազոտությունների համար նախատեսված ժամանակակից սարքավորումներով: Ենթակառուցվածքը թույլ է տալիս իրականացնել աշխատանքի լայն շրջանակ՝ բջջային կուլտուրաներից և կենդանական մոդելների փորձերից մինչև մոլեկուլային վերլուծություն և բարձր թույլտվությամբ մանրադիտակում: Հիմնական հնարավորությունները ներառում են բջջային կուլտուրաներ, գեների և սպիտակուցների վերլուծություն, ֆլուորեսցենտային, կոնֆոկալ և էլեկտրոնային մանրադիտակում:

Ֆինանսավորում

2025-2030 թվականների «Ինտեգրացիոն դրամաշնորհ 2025/2», ՀՀ Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտե (Հետազոտական ​​նախագիծ թիվ 25IRF/2-1F004):

Հրապարակումներ

1.                Fedotov SA, Stepanov AV, Sakuta GA, Vorobev ML, Baidyuk EV. Functional changes in mitochondrial subpopulations of left ventricular cardiomyocytes in post-infarction rats during the subacute stage of remodeling. Front. Biosci. (Landmark Ed), 2026. 31(6): 47046. https://doi.org/10.31083/FBL47046

2.                Fedotov SA, Belashova TA, Kulichikhin KY, Glotov AS, Rubel AA. Assessing amyloidogenic potential of urinary proteins from women with preeclampsia using yeast-based assay // Ecological genetics, 2026. 24(1): 65-72. https://doi.org/10.17816/ecogen698555

3.                Fedotov SA, Goncharova AA, Besedina NG, Danilenkova LV, Kamysheva EA, Solodukhina UN, Rubel AA, Bragina JV. The structure of courtship behavior in Drosophila males: Boundaries of plasticity. Behavioural Processes, 2026. 234: 105312. https://doi.org/10.1016/j.beproc.2025.105312

4.                Fedotov SA, Stepanov AV, Sakuta GA, Andreev IS, Ivanova MS, Baidyuk EV. Ultrastructural Remodeling of Cardiomyocytes in Postinfarction Myocardium of Rats in the Late Stages of the Disease. Cytometry Part A, 2025. 107:36-44. https://doi.org/10.1002/cyto.a.24915

5.                Leonova EI, Chirinskaite AV, Akhmarov II, Luganskaya PS, Kirillov OA, Kandina DA, Romanovich AE, Shkodenko LA, Fedotov SA, Rubel AA, Sopova YV. Improved genome editing via oviductal nucleic acids delivery-based in vivo electroporation technique for knockout mice generation. J. Vis. Exp., 2025. 222: e68704. https://doi.org/10.3791/68704

6.                Bragina JV, Danilenkova LV, Kamysheva EA, Goncharova AA, Fedotov SA, Larina ON, Burlakova AA, Besedina NG. Behavioral changes in Drosophila males after travel to International Space Station. Part II. Larvae vs. Imago. Acta Astronautica, 2025. 229: 192-198. https://doi.org/10.1016/j.actaastro.2025.01.025

7.                Gabrielyan Y, Hunanyan A, Bezirganyan S, Davtyan L, Avetisyan A et al. Comparative Analysis of Deep Learning Methods for Classification of Ablated Regions in Hyperspectral Images of Atrial Tissue. IEEE Access, 2025. 13, pp:35029-35047. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2025.3543122

8.                Fedotov SA, Khrabrova MS, Vashukova ES, Glotov AS, Anpilova AO, Dobronravov VA, Velizhanina ME, Rubel AA. Diagnostics of preeclampsia based on Congo red binding to urinary components: Rationales and limitations. PLoS ONE, 2024. 19(1): e0297144. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0297144

9.                Piletsky SS, Baidyuk E, Piletska EV, et al. Modulation of EGFR Activity by Molecularly Imprinted Polymer Nanoparticles Targeting Intracellular Epitopes. Nano Lett. 2023;23(21):9677-9682. https://doi.org/10.1021/acs.nanolett.3c01374

10.             Fedotov SA, Baidyuk EV. Communication as the Origin of Consciousness. Integrative Psychological and Behavioral Science. 2023;57(1):20–42. https://doi.org/10.1007/s12124-022-09686-4

11.             Goncharova AA, Besedina NG, Bragina JV, Danilenkova LV, Kamysheva EA, Fedotov SA. Courtship suppression in Drosophila melanogaster: The role of mating failure. PLoS ONE, 2023. 18(8):e0290048. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0290048

12.             Kachkin DV, Lashkul VV, Gorsheneva NA, Fedotov SA, Rubel MS, Chernoff YO, Rubel AA. The Aβ42 Peptide and IAPP Physically Interact in a Yeast-Based Assay. Int. J. Mol. Sci., 2023. 24(18): 14122. https://doi.org/10.3390/ijms241814122

13.             Zelepukin IV, Griaznova OY, Shevchenko KG, Ivanov AV, Baidyuk EV, et al. Flash drug release from nanoparticles accumulated in the targeted blood vessels facilitates the tumour treatment. Nat Commun. 2022;13(1):6910. Published 2022 Nov 14. https://doi.org/10.1038/s41467-022-34718-3

14.             Fedotov SA, Khrabrova MS, Anpilova AO, Dobronravov VA, Rubel AA. Noninvasive Diagnostics of Renal Amyloidosis: Current State and Perspectives. Int. J. Mol. Sci., 2022. 23(20):12662. https://doi.org/10.3390/ijms232012662

15.             Kachkin DV, Volkov KV, Sopova JV, Bobylev AG, Fedotov SA, Inge-Vechtomov SG, Galzitskaya OV, Chernoff YO, Rubel AA, Aksenova AY. Human RAD51 protein forms amyloid-like aggregates in vitro. Int. J. Mol. Sci., 2022. 23(19):11657. https://doi.org/10.3390/ijms231911657

16.             Baidyuk EV, Belotserkovskaya EV, Girshova LL, Golotin VA, Levchuk KA, Vasyutina ML, et al. Acute Myeloid Leukemia Patient-Derived Xenograft Models Generated with the Use of Immunodeficient NSG-SGM3 Mice. Clinical oncohematology. 2021;14(4):414–25. https://doi.org/10.21320/2500-2139-2021-14-4-414-425

17.             Uyanik B, Goloudina AR, Akbarali A, Grigorash BB, Petukhov AV, Singhal S, Eruslanov E, Chaloyard J, Lagorgette L, Hadi T, Baidyuk EV, et al. Inhibition of the DNA damage response phosphatase PPM1D reprograms neutrophils to enhance anti-tumor immune responses. Nat Commun. 2021;12(1):3622. Published 2021 Jun 15. https://doi.org/10.1038/s41467-021-23330-6

18.             Daks A, Shuvalov O, Fedorova O, Petukhov A, Lezina L, Zharova A, Baidyuk E, et al. p53-Independent Effects of Set7/9 Lysine Methyltransferase on Metabolism of Non-Small Cell Lung Cancer Cells. Front Oncol. 2021;11:706668. Published 2021 Oct 6. https://doi.org/10.3389/fonc.2021.706668

19.             Baidyuk E, Vasyutina M, Girshova L, Petukhov A, Zaritsky A, et al. Establishment of cell line xenografts and PDX models for studying autophagy and apoptosis in response to chemotherapy in AML. Cell Death Discovery. 2021; Sep 1;7(Suppl 1):1–14. https://doi.org/10.1038/s41420-021-00587-w

20.             Fedorova O, Gudovich A, Daks A, Baidyuk E, et al. Regulation of autophagy flux by E3 ubiquitin ligase Pirh2 in lung cancer. Biochem Biophys Res Commun. 2021;563:119-125. https://doi.org/10.1016/j.bbrc.2021.05.024

21.             Kulichikhin KY, Fedotov SA, Rubel MS, Zalutskaya NM, Zobnina AE, Malikova OA, Neznanov NG, Chernoff YO, Rubel AA. Development of molecular tools for diagnosis of Alzheimer's disease that are based on detection of amyloidogenic proteins. Prion, 2021. 15(1):56-69. https://doi.org/10.1080/19336896.2021.1917289

22.             Baidyuk E, Shuvalov OY, Semenov OM, Daks AA, Fedorova OA, et al.  Autophagy level in lung adenocarcinoma cells with different EGFR status. Selected Conference Abstracts from “The Regulation of Proteostasis in Cancer”. Cell Death Discov. 2020;6 (Suppl 1), 1–22.  https://doi.org/10.1038/s41420-020-0248-5

23.             Baidyuk E. The role of autophagy in tyrosine kinase inhibitors treatment of lung cancer depending on the presence of different EGFR gene mutations. Abstracts. Eur J Clin Invest. 2020;50 (Issue S1): e13369.  https://doi.org/10.1111/eci.13369

24.             Baidyuk EV, Sobolev VE, Korf EA, Mindukshev IV, Krivchenko AI, Goncharov NV. Ultrastructural Characteristics of Slow and fast twitch Muscle Fibers of Rats after a Forced Swimming Cycle against a Background of Introduction of Green Tea Extract and Ammonium Salts. Cell and Tissue Biology. 2020;14(1):65–73. https://doi.org/10.1134/S1990519X20010022

25.             Rubel MS, Fedotov SA, Grizel AV, Sopova JV, Malikova OA, Chernoff YO, Rubel AA. Functional mammalian amyloids and amyloid-like proteins. Life, 2020. 10(9):156. https://doi.org/10.3390/life10090156

26.             Kamyshev NG, Besedina NG, Bragina JV, Danilenkova LV, Fedotov SA, Goncharova AA, Kamysheva EA, Burlakova AA, Larina ON. Behavioral changes in Drosophila males after travel to international space station. Acta Astronautica, 2020. 176:567-575 https://doi.org/10.1016/j.actaastro.2020.06.048